وفات منصور روز جمعه بود ، سلخ شوّال ، سنهء إحدى و أربعين و ثلاث مائة « 1 » . و مدت عمرش 39 سال . و مدت خلافت هفت سال و دو ماه . و سه سرارى كه امهات اولاد بودند داشت ، و پنج پسر : امام المعز لدين اللّه ، و او معد ابو تميم بود ؛ و امير حيدر [ ه ] « 2 » كه به مصر نماند ؛ و هاشم ، و جعفر ، و ابو عبد اللّه الحسين . و پنج دختر . قضات او : احمد بن محمد بن الوليد ، عبد اللّه بن هاشم ، و محمد بن ابى المنصور « 3 » ، و ابو حنيفه نعمان بن محمد ، و ابو محمد زرار [ ة ] بن احمد . و باللّه التوفيق « 4 » . ذكر خلافت المعزّ لدين اللّه ، خليفهء چهارم و او ابو تميم معد بن المنصور باللّه اسماعيل بن القائم بامر اللّه بن المهدى . مولدش به مهديه بود ، روز دوشنبه ، يازدهم ماه رمضان ، سنهء تسع و عشرة و ثلاث مائة . همان روز كه پدرش نماند با او بيعت كردند ، يعنى سلخ شوّال ، سنهء إحدى و أربعين و ثلاث مائة . و المعزّ لدين اللّه مردى صاحب [ رأى « 5 » ] و تدبير ، با شجاعت و شهامت و سياست و كفايت و دولت بار بود . و سياست ملك به واجبى رعايت كرد تا ملك او از ملك پدرانش زيادت گشت . معز [ به جبل اوراس ] « 6 » بيرون آمد و همه بگرفت ؛ و اهل افريقيه به طاعت او در آمدند و محمد خرززناتى « 7 » به طاعت او در آمد . و در سنهء سبع و اربعين و ثلاث مائة ، بندهء خود ، ابو الحسن جوهر ، را بر روى همهء اقران و اكفا بركشيد و به مرتبهء وزارت رسانيد و با لشكرى بزرگ به فتح ديار و بلاد اقصاى مغرب فرستاد . و او نخست [ افكان و قواه « 8 » ] فتح كرد و به تاهرت آمد و

--> ( 1 ) . اتعاظ الحنفا ص 133 ؛ الكامل فى التّاريخ ( ج 8 ، ص 179 ) ذيل حوادث سال 341 ؛ مجمع م . ( 2 ) . ص و مجمع د و م : حيدر . ( 3 ) . مجمع م : ابى المنظور . . . ابو محمد نزار بن احمد . ( 4 ) . مجمع م : در الكامل فى التّاريخ آورده كه منصور به سهر مبتلا شده بود و ابراهيم طبيب ادويه منومه جمع كرد و در شيشه كرده در آتش نهاد منصور بر شم و ابخرهء آن مداومت نمود و به خواب رفت . اسحاق طبيب كه در اول معالج بود به در خانه آمد و خواست كه پيش منصور رود و گفتند در خواب است گفت اگر خواب به تصنع ( نباشد ) آورده‌اند از ادويهء منومه منصور مرده است احتياط نمودند مرده بودند ؟ ! ( 5 ) . مجمع م و د : صاحب تدبير ( 6 ) . مجمع د : معز الدوله به جنگ اوراس بيرون آمد ؛ مجمع م : معز به جنگ اوراس بيرون آمد ؛ اصل درست خوانده نمىشود عبارت ابن اثير اين است : صعد جبل اوراس و جال فيه عسكره و هو ملجاء كل منافق على الملوك و كان فيه بنو كملان و مليلة و قبيلتان من هوارة لم يدخلوا فى طاعة من تقدمه فاطاعوا المعز . ( 7 ) . ص : محمد حرزبانى ؛ ابن اثير : محمد بن خزر زناتى ؛ مجمع د : محمد حورمانى ؛ مجمع م : و حمد حرزبانى . ( 8 ) . ص مانند زبده درست خوانده نمىشود ؛ مجمع م : و او نخست انكار و فواه فتح كرد ؛ مجمع د : او افكار و قواة را فتح كرد ؛ تاريخ يحيى بن سعيد انطاكى : و صير جوهر صاحبه الى افكان ففتحها فى سنة سبع و اربعين و ثلاث مائة و قتل اميرها يعلى بن احمد بن الفتح و كان قد سمى بامير المؤمنين و لقب نفسه بالشاكر للّه و ضرب على -